Batafsil yangiliklar
O‘zbekistonda sug‘urta bozori islohoti: Prezident farmoni loyihasi
O‘zbekiston sug‘urta bozori islohoti: aholi va biznesning sug‘urta himoyasini kengaytirish bo‘yicha Prezident farmoni loyihasi e'lon qilindi
Normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari muhokamasi portali regulation.adliya.uzda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining «Aholi va tadbirkorlik subyektlarining sug‘urta himoyasini kengaytirish hamda sug‘urta bozorining barqarorligini mustahkamlash bo‘yicha qo‘shimcha kompleks chora-tadbirlar to‘g‘risida»gi farmoni loyihasi e'lon qilindi. Hujjat Istiqbolli loyihalar milliy agentligi tomonidan ishlab chiqilgan bo‘lib, 2026-yil 5-avgustga qadar jamoatchilik muhokamasiga qo‘yilgan.
Loyiha sug‘urta bozorini 2030-yilgacha rivojlantirish strategiyasini belgilaydi va bir qator tubdan yangi mexanizmlarni nazarda tutadi. Quyida hujjatning asosiy qoidalarini keltiramiz.
2030-yilgacha maqsadli ko‘rsatkichlar
Loyihada sug‘urta xizmatlarining YaIMdagi ulushini 0,7 foizdan 1 foizga, aholi jon boshiga sug‘urta mukofotini 350 ming so‘mdan 640 ming so‘mga oshirish, shuningdek, sug‘urtalovchilarning iqtisodiyotga investitsiyalarini uch barobar ko‘paytirib, 29 trln so‘mga yetkazish ko‘zda tutilgan. Sug‘urtalovchilarning minimal ustav kapitalini hayot sug‘urtasi sohasida 3 barobar, umumiy sug‘urta va qayta sug‘urta faoliyatida esa 4 barobar oshirish rejalashtirilmoqda — bu bozorning moliyaviy barqarorligi va kapitallashuvini mustahkamlaydi.
Yangi institut — «yuklatilgan sug‘urta»
2027-yil 1-iyunga qadar qonunchilikka «yuklatilgan sug‘urta» tushunchasini kiritish rejalashtirilgan — bu yuqori xavf bilan bog‘liq faoliyat yurituvchi ayrim toifadagi subyektlarning uchinchi shaxslar oldidagi fuqarolik javobgarligini sug‘urtalash majburiyatidir. Loyihaning «yo‘l xaritasi»ga ko‘ra, yuklatilgan sug‘urta 2027–2030-yillarda bosqichma-bosqich quyidagilar uchun joriy etiladi: aholi gavjum obyektlar (bozorlar, savdo va savdo-ko‘ngilochar majmualari), sportchilar, avtotransportga gaz uskunalari o‘rnatuvchi tashkilotlar, turagentlar va turoperatorlar, mehmonxonalar, kuryerlik xizmatlari va elektron savdo operatorlari, tijorat banklari va to‘lov tizimlari, dori vositalarini chakana sotuvchi xususiy tashkilotlar hamda xususiy tibbiyot va sanatoriy-kurort muassasalari.
Ko‘chmas mulkni tabiiy ofatlardan majburiy sug‘urtalash
Turkiyaning DASK tizimi tajribasi asosida loyiha jismoniy va yuridik shaxslarning ko‘chmas mulkini tabiiy ofatlardan majburiy sug‘urtalashni joriy etishni nazarda tutadi. Buning uchun tanlov asosida tanlanadigan texnik operator boshqaruvidagi maxsus Ko‘chmas mulkni majburiy sug‘urtalash jamg‘armasi tashkil etiladi. Ijtimoiy himoya reestriga kiritilgan fuqarolar uchun sug‘urta mukofotlarini davlat byudjeti hisobidan qoplash ko‘zda tutilgan. Tegishli qonun loyihasi 2027-yil 1-yanvarga qadar Vazirlar Mahkamasiga kiritilishi rejalashtirilgan.
Hayot sug‘urtasi uchun rag‘batlar
Loyiha «keshbek» mexanizmini joriy etadi: uzoq muddatli hayot sug‘urtasi bo‘yicha to‘langan sug‘urta mukofotlari jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig‘i summasidan qaytariladi — har bir badal to‘langan sanadan o‘n uch oy o‘tgach.
Majburiy sug‘urta ustidan avtomatlashtirilgan nazorat
2027-yil 1-yanvardan boshlab axborot tizimlari («my.soliq.uz», Yagona milliy mehnat tizimi) orqali ish beruvchilar va tashuvchilarda majburiy fuqarolik javobgarligi sug‘urtasi polislari mavjud emasligi avtomatik aniqlanadi. Xabarnoma olingach uch kun ichida polis rasmiylashtirilmasa, bayonnoma tuzilmasdan soddalashtirilgan (avtomatlashtirilgan) tartibda ma'muriy javobgarlikka tortish hamda shaxsiy kabinetga kirishni cheklash nazarda tutilgan. Bunda mazkur tartib tadbirkorlik subyektlari faoliyatini tekshirish hisoblanmaydi.
Kredit va mikroqarz sug‘urtasiga cheklovlar
2026-yil 1-oktyabrdan boshlab tadbirkorlik tavakkalchiligini sug‘urtalash faqat kreditning garov bilan ta'minlanmagan qismiga — umumiy summaning 50 foizidan oshmagan holda — amalga oshiriladi. Jismoniy shaxslarga mikroqarzlar berilishida esa ta'minot sifatida faqat hayot sug‘urtasi litsenziyasiga ega sug‘urtalovchilarning V-klass (majburiyatlarni ta'minlash uchun hayotni sug‘urta qilish) polislari qabul qilinadi. Bu qoida onlayn-mikrozaymlar bo‘yicha sug‘urta shartlarini shaffof yoritish borasidagi so‘nggi talablarni yanada kuchaytiradi.
Sug‘urtalovchilarning ishonchliligini mustahkamlash
Loyihada, shuningdek, 2030-yilgacha Solvency II to‘lov qobiliyati standartlariga bosqichma-bosqich o‘tish, har bir sug‘urtalovchi shtatida tayinlangan aktuariy institutini joriy etish, sug‘urta mukofotlarini hisobga olish uchun eskrou-hisoblarni joriy qilish, majburiy sug‘urta turlari bo‘yicha agentlik vositachilik haqini 5 foiz bilan cheklash, har bir qayta sug‘urta shartnomasining kamida 10 foizini milliy qayta sug‘urta tashkilotlariga majburiy o‘tkazish hamda sohani raqamlashtirish — elektron hujjat aylanishidan tortib shartnomalarni tahlil qilish va firibgarlikka qarshi kurashda sun'iy intellektni qo‘llashgacha bo‘lgan choralar nazarda tutilgan.
Bu mijozlar uchun nimani anglatadi
Islohot sug‘urta bozoriga ishonchni oshirish, iste'molchilar kafolatlarini kengaytirish va sug‘urtalovchilarning moliyaviy barqarorligini mustahkamlashga qaratilgan. Biznes uchun — ayniqsa mehmonxonalar, turoperatorlar, savdo majmualari, banklar, dorixonalar va tibbiyot muassasalari uchun — yuklatilgan sug‘urtaning joriy etilishi o‘z risklarini oldindan baholash va sug‘urta himoyasini rejalashtirish zaruratini anglatadi.
Alfa Invest tartibga solish muhitidagi o‘zgarishlarni diqqat bilan kuzatib boradi va mijozlarga javobgarlik, mulk va hayot sug‘urtasi masalalarida amaldagi qonunchilikka muvofiq maslahat berishga tayyor.
Material regulation.adliya.uz portalida jamoatchilik muhokamasi uchun joylashtirilgan farmon loyihasi asosida tayyorlandi (Loyiha ID: 9945). Hujjat loyiha hisoblanadi: uning qoidalari muhokama yakunlari bo‘yicha o‘zgartirilishi mumkin va rasman qabul qilinib, e'lon qilinmaguncha yuridik kuchga ega emas. To‘liq matn bilan tanishish va takliflar qoldirish 2026-yil 5-avgustga qadar mumkin.